Pijnstillers voorschrijven rijst pan uit

De afhankelijkheid van pijnstillers bij patiënten wordt duidelijk onderschat. Niet altijd zijn pijnstillers nodig maar ze worden steeds achtelozer voorgeschreven.

We worden steeds afhankelijker van pijnstillers

Amerika vertegenwoordigt minder dan vijf procent van de wereldbevolking. Maar het neemt wel tachtig procent van het wereldwijd gebruik aan pijnstillers voor zijn rekening. De farmaceutische industrie produceert er genoeg opiumachtige stoffen om elke Amerikaan een hele maand lang om de vier uur een dosis van vijf gram toe te dienen. Maar ook Europa blijft niet verschoond van een onrustbarende toename van patiënten die afhankelijk zijn van pijnstillers.


Onrustbarende toename gebruik van pijnstillers

Ook in ons land constateert men een toename van opioïde recepten. Feit is dat men opioïden (stoffen met opiumachtige eigenschappen) vaak voorschrijft zonder te letten op de geestelijke toestand van de patiënt. Opioïden zou men eigenlijk niet mogen voorschrijven aan:

  • patiënten met een angststoornis of depressie;
  • mensen die hun psychische problemen verwarren met fysieke ongemakken.

Chronische rugpijn is geen tumorpijn

Bij deze patiënten ontwikkelen voorschrijvende artsen meestal erg veel inlevingsvermogen. Juist daardoor vinden ze het soms moeilijk om hen deze middelen te onthouden.

Achtergronden pijnklachten blijven onbesproken

Ook de dwingende houding van patiënten speelt vaak een rol. Het verleidt artsen ertoe eerder opioïden voor te schrijven dan een goed gesprek met hen aan te gaan. Daarin zou men moeten informeren naar de achtergronden van de klachten. Uiteraard staat pijnbestrijding in het kader van palliatieve zorg hier niet ter discussie. Kankerpatiënten kan op die manier een adequate behandeling voor hun pijnen worden geboden. Maar chronische rugpijn of klachten van het bewegingsapparaat is geen kankerpijn.

Toediening van pijnstillers na een operatie

Het ongebreidelde gebruik van pijnstillers is in de afgelopen jaren ook doorgedrongen tot in de operatiekamer. Want terughoudendheid met betrekking tot pijnbestrijding na een operatie geldt als verouderd. Zonder pijn herstelt men sneller van een ingreep. En de patiënt heeft vaak in eigen hand hoeveel pijnstillers hij zich toedient. Door een simpele druk op de knop doseert hij de door hem gewenste dosis op maat.


Gebruik van verslavende pijnstillers aan banden

De overheid wil het alarmerende gebruik van verslavende pijnstillers aan banden leggen:

  • herhaalrecepten mogen niet langer vanzelfsprekend zijn;
  • patiënten die de middelen gebruiken krijgen een afbouwschema;
  • de focus moet meer komen te liggen op alternatieve vormen van pijnbestrijding.

Opiaten: van arts tot dealer

Met name de afhankelijkheid van opiaten bij patiënten wordt blijkbaar onderschat. Lang niet iedereen heeft ze nodig, maar artsen schrijven ze steeds achtelozer voor:

  • er zijn zwakke opiaten zoals Oxycodon en Tramadol;
  • en sterke zoals Morfine

Verslavende werking van opiaten

Opiaten zijn zeer krachtige middelen in de pijnbestrijding. Ze zijn belangrijk bij de behandeling van acute en zeer heftige pijn. Dat is de reden waarom ze vaak worden gebruikt tijdens operaties. Een wezenlijk probleem bij opiaten is de toenemende tolerantie bij de patiënt:

  • de werking ervan wordt steeds kleiner. Men moet de dosis verhogen om eenzelfde effect te behouden;
  • bovendien ontstaat er lichamelijke afhankelijkheid;
  • en treden er ontwenningsverschijnselen op.

Artsen maken sommige patiënten door het achteloos voorschrijven van steeds hogere doses pijnstillers tot verslaafden. De term “legale dealers” is in dat verband niet geheel vreemd.

Kanttekening: lichtere pijnstillers niet meer vergoed 

Terecht stelt men het toenemend gebruik van zware en verslavende pijnstillers ter discussie. Maar er past ook een kanttekening bij het verhaal. Oorzaak is ook dat zorgverzekeraars lichtere pijnstillers vaak niet meer vergoeden. Dat is dan gebaseerd op de cynische veronderstelling, dat mensen met pijnklachten toch wel zullen dokken.

Roken is spelen met vuur

Wereldwijd sterven er elk jaar (!) zes miljoen mensen aan de gevolgen van roken. Daarmee staat roken nog steeds op plaats één wat de vermijdbare doodsoorzaken betreft.  Maar waarom inhaleert iemand geheel vrijwillig extreem gevaarlijke stoffen?

Wat gebeurt er als we roken?

Het roken van een sigaret zet een zeer naargeestig proces in gang: met elke trek aan een sigaret dringt niet alleen zuurstof tot de longen door, maar ook de rook van de sigaret, samen met zijn uiterst giftige bestanddelen. Dat roken schadelijk is voor het lichaam, is bekend. Maar wat gebeurt er precies in het lichaam?

  • Door de verhitting van de tabak tot ongeveer 900 graden Celsius ontstaat rook, die minuscule teerdeeltjes met nicotine en gassen zoals koolmonoxide en ammoniak bevat;
  • Via de longblaasjes wordt de nicotine direct in de bloedbaan opgenomen. Al zeven tot tien seconden na een trek aan de sigaret, bereikt de nicotine de hersenen, omdat die in tegenstelling tot andere giftige stoffen de bloedhersenenbarrière kan passeren;
  • De hersenen worden overspoeld met nicotine: de roker ervaart een “nicotineflash. Dat wordt als zeer aangenaam ervaren;
  • Nicotine werkt zowel stimulerend als kalmerend en onderdrukt gevoelens als angst, onzekerheid en stress;
  • Al na de eerste trek aan de sigaret versnelt de hartslag, de bloeddruk stijgt en de bloedvaten vernauwen zich, vooral de kransslagaders;
  • Ook de temperatuur van handen en voeten daalt, omdat de bloedvaten minder doorbloed zijn.

Nicotine maakt afhankelijk

Nicotine is ook het meest gevaarlijke bestanddeel van een sigaret omdat het verslavend is. En zelfs in kleine hoeveelheden is het niet ongevaarlijk want het kan een langdurige afhankelijkheid veroorzaken. Volgens de Amerikaanse Food and Drug Administration is die vergelijkbaar met verslaving aan heroïne.

Geen wonder dat veel ex-rokers na één enkele sigaret weer opnieuw beginnen met roken. Of dat bij beginnende rokers het lichaam al na enkele sigaretten opnieuw naar nicotine verlangt. Het is dan ook niet verwonderlijk dat rokers er vaak niet over peinzen om te stoppen met roken omdat ze graag roken. Nicotineverslaafden willen het gevoel dat door activering van het beloningscentrum in de hersenen wordt opgeroepen, steeds weer opnieuw beleven.

Hoe schadelijk zijn “lightsigaretten”?

Schadelijk voor de gezondheid zijn ook sigaretten met een relatief laag nicotine- en teergehalte. In veel Europese landen en ook in de VS mogen ze dan ook niet meer worden gepropageerd met toevoegingen als “mild” of “light”. Deze milde sigaretten zijn net zo schadelijk als alle andere. Integendeel, ze verleiden door hun lagere gehalte aan nicotine alleen maar om nog meer te roken en dieper te inhaleren, waardoor ze nog meer afhankelijk maken.