Hyperventilatie, adembenemend verschijnsel

Hyperventilatie is misschien wel het meest miskende ziektebeeld in onze maatschappij: het is niet erg genoeg voor opname in een ziekenhuis, maar het kan iemands leven danig ontregelen. Hyperventilatie staat voor te snel en te diep ademen, waardoor allerlei klachten ontstaan, zoals versnelde ademhaling, hartkloppingen, transpireren, en een droge mond.

Waaraan herken je hyperventilatie? 

  • Ben jij iemand die voortdurend geeuwt en zucht? 
  • Heb je vaak last van hartkloppingen en pijn in de borst? 
  • Tintelen je vingers of vingertoppen wel eens? 
  • Ben je vaak afwezig en kan je je moeilijk concentreren? 
  • Zeggen de mensen wel eens dat je zwaarmoedig bent? 
  • Ben je vaak zonder aanwijsbare reden buiten adem? 

Zo ja, dan sta je niet alleen. Meer dan één op de tien mensen lijdt in meer of mindere mate aan hyperventilatie en voelt zich ongemakkelijk bij de verontrustende symptomen die gepaard gaan met verkeerde ademhaling.

Adviezen voor wie lucht tekort komt 

De beste therapeut voor bestrijding van hyperventilatie blijkt overigens de patiënt zelf te zijn. Door gerichte training leer je hoe je door adem- en ontspanningsoefening een hyperventilatie-aanval kan afbreken en/of voorkomen.

Ontspannen helpt

Mensen die al maanden, misschien zelfs jaren, te kampen hebben met een te snelle, oppervlakkige ademhaling, vinden het doorgaans erg moeilijk om dingen van zich af te zetten en te ontspannen. Het loslaten van lichamelijke spanningen helpt bij het verdrijven van geestelijke stress, gedachten die continu door je hoofd tollen. Wie eenmaal het trucje onder de knie heeft om lichamelijk totaal te ontspannen zodra de symptomen van hyperventilatie de kop opsteken, kan de kwaal in de kiem smoren. Dagelijkse ontspanning helpt echt om je leven weer op de rails te krijgen.

Hoe vaak, hoe lang ontspannen? 

Het is belangrijk dat je regelmatig de tijd neemt om te ontspannen, want alles staat of valt met regelmaat. In het begin zal je zelf misschien niet zoveel verbetering zien. Vaak is het je omgeving die opmerkt dat je in gunstige zin verandert. Ideaal is het om vijftien tot twintig minuten in je dagschema te reserveren voor ontspanning.

Yoga en lichaamsmassage

Experimenteer met verschillende technieken op verschillende tijden van dag en week:

  • op yoga gaan is bijvoorbeeld een uitstekende manier om lichaamsbeweging, ademhaling en ontspanning te combineren; 
  • jezelf regelmatig trakteren op een rug- of lichaamsmassage door een erkend masseur, is ook een uitstekend alternatief. Want mensen die aan hyperventilatie lijden hebben vaak een stijve, gespannen bovenrug en spierknopen met pijnlijke triggers. Als die zachtjes worden gekneed en losgemaakt, kan dat een weldadig effect hebben.

Hartkloppingen, onschuldig of gevaarlijk?

HartkloppingenHartkloppingen hebben meestal een onschuldige oorzaak zoals angst of opwinding, maar ze kunnen ook wijzen op een gevaarlijke aandoening. Sterke emotionele gevoelens en hevige fysieke inspanningen laten het hart sneller kloppen. Dat is normaal. Maar wat gebeurt er als het hart zonder meer op hol slaat en niet meer wil stoppen?  Als het hart permanent meer dan 100 keer per minuut klopt, kan je beter een arts raadplegen. Een op hol geslagen hart kan immers ook leiden tot plotselinge hartdood.

Hartkloppingen, hoe gevaarlijk zijn ze?

Er zijn tien vragen die kunnen helpen om te beoordelen of hartkloppingen gevaarlijk zijn. Zorg dat je het antwoord op deze vragen paraat hebt als je een arts voor je probleem raadpleegt:

  1. beginnen en eindigen de hartkloppingen abrupt of geleidelijk? (Plotselinge aanvallen zijn meestal onschadelijk.)
  2. wanneer deden de hartkloppingen zich het eerst voor?
  3. hoe lang duurt een aanval van hartkloppingen?
  4. hoe vaak treden de hartkloppingen op?
  5. in welke situaties? Tijdens lichamelijke inspanning? Na het sporten? Tijdens bedrust?
  6. gaan ze gepaard met andere symptomen, zoals duizeligheid, misselijkheid of bewusteloosheid?
  7. komen hartkloppingen meer in jouw familie voor?
  8. als de hartkloppingen nieuw voor je zijn: gebruik je sinds kort medicijnen?
  9. constateer je andere klachten of lichamelijke veranderingen?
  10. is je hartslag in rust meer dan 100 slagen per minuut?

 

Hoe vaak klopt het hart in rust?

Een gezond hart klopt in rust ongeveer 60 keer per minuut. Elke seconde loopt daarbij een hartcyclus af:

  • de boezems aan de bovenzijde van het hart vullen zich met bloed;
  • en ze pompen het dan in de kamers aan de onderzijde;
  • Die trekken vervolgens samen en pompen het bloed met kracht door het lichaam;
  • Het ritme wordt daarbij bepaald door de sinusknoop.

Sinusknoop bepaalt hartritme

De hartspier is niet afhankelijk van signalen uit de hersenen om te kloppen. Het beschikt over een eigen regelsysteem. Als “klok” functioneert in dat systeem een zogenaamde sinusknoop in de rechterboezem. Dit celgebied geeft elektrische pulsen die zich via een leidingsysteem voortplanten in de hartspier. Onophoudelijk zetten deze elektrische prikkels het hart ertoe aan om samen te trekken en weer te ontspannen. Normaliter maken alle hartspiercellen zich ondergeschikt aan de timing van de sinusknoop. Maar niet altijd.

 

Hartslagen niet opgewekt door de sinusknoop

Een onregelmatige hartslag is een fenomeen dat zich meer voordoet dan men vermoedt. De oorzaak kan bijvoorbeeld ook gelegen zijn in zogenaamde extrasystolen. Daarbij gaat het om extra hartslagen die niet worden opgewekt door de sinusknoop. Daarvoor zorgen willekeurige andere spiercellen van boezem of kamers. Deze extra hartslagen verstoren het normale sinusritme. In het hart verzamelt zich van tijd tot tijd wat meer bloed dan gewoonlijk. De volgende normale hartslag is dan sterker dan gebruikelijk. En die sterkere hartslag voelen betrokkenen. Voor mensen met een gezond hart is dat volkomen onschuldig.

Waardoor raakt het hart van slag

Er kunnen dus veel verschillende redenen zijn dat het hart sneller klopt dan normaal. De aard van de klachten kan al een aanwijzing zijn voor de oorzaak en het gevaar van de ritmestoornis. Cruciaal is de vraag of de hartspier, de hartkleppen en de kransslagaders fundamenteel gezond zijn of niet. Eén geruststellende gedachte: acuut levensgevaar bestaat bij hartkloppingen maar zelden. En niet elke gevaarlijke hartstoornis gaat gepaard met hartkloppingen.