Hoofdpijn, meest gehoorde klacht bij de huisarts

Hoofdpijn is onaangenaam. Het kan afhankelijk van de ernst ons dagelijks leven danig in de war sturen. Terwijl sommigen maar kort erdoor geplaagd worden, lijden anderen langdurig eronder. Soms zelfs dagen lang. Hoe en waar hoofdpijn precies bij mensen optreedt, is zeer verschillend.

Met hoofdpijnklachten naar de huisarts

De meeste patiënten met hoofdpijn raadplegen eerst de huisarts. Aan hem de taak om onderscheid te maken tussen:

  • hoofdpijnklachten zonder direct aanwijsbare oorzaak;
  • en potentieel gevaarlijke acute ziekten

Handig hiervoor is enige kennis van enkele typische waarschuwingssymptomen.

Welke soorten hoofdpijn zijn er?

Hoofdpijn kan zich op verschillende plekken van het hoofd manifesteren:

  • aan het voorhoofd;
  • bij de slapen;
  • achter de ogen;
  • via pijn in nek en rug. 

Door artsen wordt hoofdpijn niet onder één noemer geplaatst. Ze verdelen hoofdpijn in twee groepen:

  • primaire hoofdpijn;
  • secundaire hoofdpijn

Wat is primaire hoofdpijn?

Als meest voorkomende hoofdpijn is primaire hoofdpijn geen gevolg van andere gezondheidsproblemen. Het is een aparte op zich zelf staande ziekte. Bij primaire hoofdpijn is meestal niet bekend wat precies de oorzaken zijn. Daarom is een causale behandeling dan ook niet mogelijk. Voorbeelden van primaire hoofdpijn zijn:

  • migraine;
  • spanningshoofdpijn;
  • clusterhoofdpijn.

Secundaire hoofdpijn

Secundaire hoofdpijn daarentegen, treedt op als neveneffect of direct gevolg van een andere ziekte. Zo kan secundaire hoofdpijn onder meer een bijkomend symptoom zijn van:

Ook uitdroging, een zonnesteek of overmatige consumptie van alcohol kan de onaangename klachten veroorzaken. En veel mensen reageren ook op stress, lawaai of veranderingen in het weer met hoofdpijn.


Hoofdpijn meest gehoorde klacht bij huisarts

Naar schatting 70 procent van alle Nederlanders  heeft van tijd tot tijd wel eens last van hoofdpijn. Dat kan variëren van:

  • aanvallen van kortdurende (acute) hoofdpijn;
  • tot steeds terugkerende of aanhoudende (chronische) hoofdpijn. 

Hoofdpijn is daarmee een wijdverbreide vorm van pijn en de meest voorkomende reden voor een bezoek aan de huisarts.

Omschrijving van de klachten

Betrokkenen moeten hoofdpijnklachten zo nauwkeurig mogelijk bij hun arts proberen te omschrijven:

  • in welke situaties doet zich de hoofdpijn voor?
  • waar in het hoofd wordt het gevoeld?
  • hoe vaak treden de symptomen op?

Het helpt de arts om een nauwkeurige diagnose te stellen.

De behandeling van hoofdpijn

Een juiste diagnose is niet onbelangrijk. Want voor de behandeling van de verschillende typen hoofdpijn bestaan zeer verschillende behandelingen. Vaak is het een combinatie van medicatie (bijvoorbeeld pijnstillers zoals combinatiepreparaten van acetylsalicylzuur, paracetamol en cafeïne) en bepaalde gedragingen om hoofdpijn onder controle te krijgen.

Kan je hoofdpijn voorkomen?

Wie stress beperkt, zich regelmatig ontspant, zorgt voor een goede nachtrust en nicotine, alcohol en drugs vermijdt, werkt aan zijn gezondheid en kan zo hoofdpijn voorkomen.


Hersenvliesontsteking of meningitis

Hoofdpijn bij bacteriële meningitis ontwikkelt zich binnen enkele uren. De patiënten raken snel een ernstig gestoorde toestand met verlies van bewustzijn, misselijkheid en braken. Nekstijfheid is een belangrijk symptoom, maar kan in een vroeg stadium ontbreken. De combinatie van hoofdpijn, koorts en kwalitatieve of kwantitatieve bewustzijnsstoornissen is hier toonaangevend. Minder typisch is het hoofdpijnsymptoom bij virale meningitis. Bacteriële meningitis kan zich binnen enkele uren tot een levensbedreigende ziekte ontwikkelen.

Hoofdpijn bij kinderen

Hoofdpijn doet zich niet alleen bij volwassenen voor maar ook bij kinderen. Al onder kleuters heeft ongeveer een op de vijf kinderen wel een last van hoofdpijn. Gelukkig doen zich de klachten bij ongeveer de helft van de kinderen niet meer voor als ze volwassen zijn. Toch is het belangrijk om hoofdpijn bij kinderen adequaat te behandelen, want zonder passende behandeling kunnen de symptomen chronisch worden.

Welke pijnstiller moet u nemen?

Spit, migraine of menstruatiepijn, mensen lijden nu en dan pijn. Gelukkig zijn er pijnstillers die helpen bij pijnklachten. Maar welke pijnstiller is wanneer het beste? En hoe zit het met mogelijke bijwerkingen?

Pijnstillers algemeen

  • in principe werken alle pijnstillers koortsverlagend;
  • bij ontstekingen zijn ibuprofen en diclofenac een goede keuze, gevolgd door aspirine;
  • paracetamol daarentegen, werkt maar matig tegen onsteking;
  • als u een kater heeft, is acetylsalicylzuur (aspirine) de beste remedie tegen hoofdpijn.

Wisselwerking met andere medicijnen

Eigenlijk zou men pijnstillers alleen in acute gevallen moeten inzetten. Hoewel sommigen van mening zijn dat het voorschrijven van pijnstillers tegenwoordig veel te achteloos gebeurt, geldt toch het advies: wie er langere tijd op is aangewezen, moet pijnstillers alleen na raadpleging van een arts nemen. Ook over de wisselwerkingen met andere geneesmiddelen moet in geval van twijfel de arts of apotheker advies geven.

Aspirine

Klassieker onder de pijnstillers is aspirine, met als werkzame stof acetylsalicylzuur. Aspirine werkt koortswerend en is ook effectief bij lichte tot matige migraine, hoofdpijn, kiespijn en gewrichtspijn.

Aspirine niet zonder risico

Gebruik van aspirine kent ook risico’s:

  • het zuur verandert de bloedstolling en de inname moet daarom tien dagen voor een operatieve ingreep worden gestaakt;
  • voorzichtigheid is ook geboden bij astmapatiënten: aspirine kan astma-aanvallen uitlokken;
  • bovendien kan aspirine het maagslijmvlies irriteren. Wie gevoelig is voor maagklachten, moet daarom veel water drinken bij de inname of beter nog, een neutrale pijnstiller zoals paracetamol nemen.


Paracetamol ideaal bij koorts

Paracetamol is ideaal bij koorts en verkoudheid en lichte tot matige pijn, maar het werkt maar matig tegen ontstekingen. Ook bij kinderen is Paracetamol (wel na overleg met de behandelend arts) goed te verdragen.

De risico’s van Paracetamol

Paracetamol leidt soms tot misselijkheid, zweten en duizeligheid. In zeldzame gevallen heeft men last van uitslag of een rode huid. Omdat paracetamol door de lever wordt afgebroken, is het niet geschikt voor mensen met leverklachten. En recente onderzoeken wijzen uit dat Paracetamol tijdens de zwangerschap grotere risico’s inhoudt dan altijd aangenomen.

Ibuprofen

Ibuprofen behoort tot de groep van ontstekingsremmende pijnstillers die geen cortisone bevatten ( medische term: niet-steroïdale anti-inflammatore drugs, kortweg NSAID’s). Ibuprofen helpt bij lage dosering ook bij menstruatiepijn en kiespijn.

De risico’s van Ibuprofen

Zoals elke pijnstiller, is ook gebruik van Ibuprofen niet geheel zonder risico:

  • Ibuprofen kan de bloeddruk doen stijgen en op die manier het hart belasten;
  • Langdurig gebruik verhoogt het risico op maag-darm-bloedingen;
  • Mogelijke bijwerkingen zijn ook allergieën (huiduitslag) respectievelijk zwellingen (oedeem).

Tip voor gebruik van Ibuprofen

Aangezien ibuprofen nauwelijks invloed heeft op de bloedstolling, geeft het bijvoorbeeld bij tandheelkundige ingrepen geen risico’s voor de wondgenezing. Ook bij menstruatieproblemen is het middel zeer effectief.

Huismiddeltjes in plaats van pijnstillers

We komen steeds meer tot het besef dat het uitschrijven van pijnstillers tegenwoordig de pan uitrijst. En dat terwijl er ook heel goede huismiddeltjes bestaan om bepaalde pijnen tegen te gaan, huismiddeltjes die ook een eerste probaat middel kunnen zijn als je in een weekend niet meteen terecht kan bij je eigen tandarts of huisarts. Er bestaan onder andere:

Gif-cocktail in de woonkamer

In de bouw verwerkte materialen en chemicaliën kunnen problemen veroorzaken voor de bewoners. Mensen klagen dan over vermoeidheid, hoofdpijn, en tranende ogen.

Lichamelijke reacties na renovatie en verbouwing

Vooral na renovaties of bij het betrekken van nieuwbouwwoningen komt het bij de bewoners tot lichamelijke reacties op gebruikte materialen.

Ter illustratie: Een gezin wilde de woonkamer moderniseren. Ze kozen voor een vloer van anhydriet (een  gedehydrateerde variant van gips), verzegeld met epoxyhars. Al snel rook men in de kamer een geur van bittere amandelen en de gezinsleden klaagden over hoofdpijn. Een specialist in giftige stoffen in interieurs analyseerde de lucht en vond hoge concentraties van benzylalcohol (met licht bedwelmende eigenschappen) en benzaldehyde. Die laatste was verantwoordelijk voor de geur van bittere amandelolie, ontstaan doordat men de epoxyhars verkeerd verwerkt had. Het kon in de anhydrietvloer binnendringen, oxideerde en produceerde de schadelijke en sterk geurende benzaldehyde. Om het probleem op te lossen, moest de vloer worden verwijderd en opnieuw worden aangebracht.
Gevallen, zoals specialisten van gif in woningen die steeds weer tegenkomen.

De symptomen zijn vaak hoofdpijn en vermoeidheid

Voornaamste reden voor de problemen van de bewoners zijn meestal oplosmiddelen in coatings, verf, vloerbedekking of afdichtingen. Harden ze uit, dan kunnen ze reacties bij de mens veroorzaken. In tegenstelling tot de grenswaarden die voor werknemers in de bouw worden gehanteerd, ontbreken dergelijke grenswaarden voor toepassing in woonkamers doorgaans.

Typische symptomen die giftige stoffen in de woning veroorzaken, zijn hoofdpijn, vermoeidheid, tranende ogen, misselijkheid en hoesten. Heeft men er gedurende langere tijd en altijd in hetzelfde vertrek last van, dan moet de lucht in die ruimte worden getest.

Schakel bij verdachte waarden een professional in

Daarvoor bestaan speciale “testkits” die men in de betreffende ruimte kan opstellen en 14 dagen later kan inzenden aan een laboratorium. Wijst zo’n test op verdachte waarden, dan moeten professionals worden geraadpleegd. Deze testen de lucht opnieuw en nemen monsters van materialen het probleem mogelijk kunnen veroorzaken. Als de oorzaak is gevonden, kunnen maatregelen worden genomen.

Bij bouw of verbouw kiezen voor onschadelijke materialen

Wie een nieuwbouwhuis of appartement “op tekening” koopt, kan al bij het selecteren van de materialen letten op onschadelijke producten. Enige zekerheid biedt ook aankoop van een object met het label “Verantwoord binnenklimaat”.

Ook bij renovatie van een huis kunt u reeds bij de planning letten op een juiste materiaalkeuze. Architectenbureaus gespecialiseerd in gezonde bouwtechnieken kunnen advies geven en ook toezicht houden op de uitvoering tijdens de bouw. Wie zelf renoveert, mag alleen materialen kopen die zijn voorzien van de passende duurzaamheidslabels.

Gezondheidsklachten bij huurders

Moeilijker is de situatie voor huurders omdat die naar de verhuurder aannemelijk moeten maken dat er iets mis is. Belangrijk is dan om bewijsmateriaal veilig te stellen.