Ui en knoflook, wonderknollen met karakter

Ui en knoflookUi en knoflook verfijnen niet alleen diverse gerechten, ze behoren ook tot de oudste geneeskrachtige planten dankzij hun hoge gehalte aan vitaminen en mineralen. En juist hun prikkelende dampen en penetrante geur zijn karakteristieke kenmerken van hun gezondheidsbevorderende werking. Volgens oude zou knoflook als afweer tegen vampiers dienen. De moderne wetenschap getuigt ook van een bepaalde beschermende functie. Niet zozeer tegen graaf Dracula, maar tegen aanvallen op onze gezondheid.

Ui en knoflook behoren beide tot de lookgewassen

Ui en knoflook behoren beide tot de zogenaamde bol- en lookgewassen en zijn verwant aan asperges en narcissen. Ze worden gerekend tot de meest vezelrijke groenten en zoals iedereen ongetwijfeld weet, zijn vezels onmisbaar voor de spijsvertering. Bovendien bevatten ze nauwelijks calorieën: 100 gram ervan brengen het slechts tot 28 kcal.

Gezonde zwavelverbindingen in ui en knoflook

Maar het meest gezond zijn de in vet oplosbare zwavelverbindingen in ui en knoflook: allicine en alliine. Dankzij deze stoffen bevordert al één enkele ui of drie teentjes knoflook per dag, de vloeibaarheid van het bloed. De zwavelverbindingen bezitten een sterk remmende werking op de afzetting van bloedplaatjes en bevorderen het oplossen van bloedstolsels. Dat verband was onderwerp van studie in tal van experimentele en op zich zelf staande epidemiologische onderzoeken.

Hoe scherper de ui, hoe gezonder
In principe geldt: hoe scherper de ui, hoe gezonder die is, want in dat geval bevat ze nóg meer van deze gezonde ingrediënten. En rauw gegeten is het effect van ui en knoflook effectiever dan wanneer de groenten worden gekookt.


Sterke antibacteriële werking

De stoffen hebben bovendien een sterke antibacteriële werking. Allicine helpt om ziekte-veroorzakende bacteriën, schimmels en andere ziektekiemen te doden. Knoflook werd daarom vroeger ook als natuurlijk antibioticum ingezet. En het fytochemische Quercetine in ui verhoogt de werking nog en beschermt voornamelijk de spijsverteringsorganen tegen bacteriële infecties en de luchtwegen tegen verkoudheden. Het effect kan tot 24 uur aanhouden.

Helpen ui en knoflook ook tegen kanker?

Het overwegend in ui en knoflook voorkomende sulfide, onderzocht men in het verleden meermaals intensief op zijn anti-carcinogene werking. De focus van het kankeronderzoek lag daarbij voornamelijk op de processen die tumorgroei regelen. Bediscussieerd wordt tegenwoordig of sulfide een stimulerend effect heeft op de immuunmechanismen die tumorgroei remmen. Vele onderzoeken, met name in regio’s met een hoge consumptie van uien, hebben een verband aangetoond tussen de consumptie van ui en een lage incidentie van maagkanker.

Ui een van de oudste cultuurgewassen

De ui geldt als een van de oudste cultuurgewassen van de mensheid. Ze wordt al meer dan 5000 jaar als geneeskrachtige kruiden- en groenteplant verbouwd. Tot op de dag van vandaag wordt er over geredetwist waar de ui oorspronkelijk vandaan komt. Bij de oude Egyptenaren deden uien dienst als offergave aan de goden, golden ze als betaalmiddel voor arbeiders die werden terwerkgesteld bij de piramidebouw en werden ze aan de doden “meegegeven” op hun reis naar het hiernamaals. Daarvan getuigen gevonden resten van de ui in het graf van Toetanchamon.

De geneeskrachtige werking van knoflook

De knoflook kwam uit het steppengebied van Centraal- en Zuid-Azië via de Middellandse Zee naar Europa. De wilde variant wordt tegenwoordig als uitgestorven beschouwd. Knoflook was al in de oudheid als voedsel en medicijn bekend.

Knoflook verantwoordelijk voor ’s werelds eerste staking

Egyptische slaven gebruikten knoflook als middel om aan te sterken en om luizen en darmparasieten te verdrijven. En de eerste geregistreerde staking in de wereldgeschiedenis werd uitgevochten vanwege knoflook: toen er op de dagelijkse knoflookrantsoenen van de piramide-arbeiders gekort dreigde te worden, legden die direct het werk neer. En ook de oude Grieken en Romeinen kenden de helende mogelijkheden van de plant. Knoflook verzadigt het lichaam, maakt de geest helder, sterkt de mannelijkheid en verdrijft parasieten uit de darmen, heette het destijds.

Knoflook als afrodisiacum

In de Middeleeuwen behandelde men bijvoorbeeld bijtwonden van honden of slangen met knoflook. Maar men gebruikte knoflook destijds ook tegen:

  • haaruitval;
  • tandpijn;
  • huiduitslag;
  • longaandoeningen;
  • menstruatiepijnen.

Opmerkelijk is dat men knoflook in vele landen en de meeste regio’s van Azië ook gebruikt als een afrodisiacum, plantaardige voeding die bijdraagt aan betere sex.

Knoflookadem. Wat helpt?

De pasta was overheerlijk, maar die vervelende knoflookadem achteraf! Die reuk wordt veroorzaakt door een ingrediënt, genaamd allicine. Die zwavelhoudende stof wordt gevormd wanneer knoflook wordt gesnipperd. Tegen knoflookadem is, althans voor langere duur, geen kruid gewassen. Maar kortstondig is er wél een aantal trucjes dat helpt tegen knoflookadem.

Waarom ruiken we naar knoflook?

Dat we naar knoflook ruiken, ligt aan een stof die “allicine” heet:

  • het is een zwavelhoudende substantie die ontstaat bij snipperen of vermalen van de knoflookteentjes;
  • de stof raakt met het voedsel in het spijsverteringskanaal;
  • via de bloedbaan verspreidt het zich verder door het lichaam;
  • huid en longen geven de zwavelhoudende verbindingen weer aan de omgevingslucht af;
  • afhankelijk van het type knoflook en de hoeveelheid die je ervan gegeten hebt, kan dat meer of minder intens zijn. En dat is onaangenaam, voor jezelf, maar ook voor je omgeving.

Wat helpt tegen knoflookadem?

Wil je niet aan het gebruik van knoflook bij het koken tornen? Dan zijn er genoeg huishoudmiddeltjes tegen knoflookadem. Maar de meeste ervan werken maar korte tijd:

  • je kan de geur tijdelijk met koffiebonen en gembersnoepjes onderdrukken;
  • maar ook door het kauwen op jeneverbessen of peterselie;
  • ook chlorofylcapsules uit de apotheek helpen kort;
  • evenals een glas melk;
  • maar de beste maatregel is om de knoflook mee te koken, maar deze niet te eten.


Van knoflook heb je lang plezier

Maar écht veel doen tegen knoflookadem, kan je niet. Daardoor heb je lang “plezier” van knoflook. Eén troost is er wel: knoflook wordt algemeen beschouwd als vrij gezond;

  • Allicine remt de groei van bacteriën en virussen;
  • het zou zelfs tegen schimmels werken;
  • bovendien beschermt de stof onze vaten. Het kan daardoor, als onderdeel van een gezonde voeding, het risico op hart- en vaatziekten verlagen;
  • helaas gebeurt dat in het geval van knoflook allemaal niet onopgemerkt  
  • maar wie naar knoflook ruikt, weet dat de allicine zijn werk goed doet;
  • kan je ook mensen in je omgeving doen beseffen dat die knoflookgeur een teken van de gezonde effecten van knoflook is?
  • dan kan dat misschien de aandacht voor de knoflookgeur enigszins afleiden.

Ook de huid ademt knoflookgeur uit

Zoals al vermeld zal het kauwen op peterselie, koffiebonen en jeneverbessen de vervelende slechte adem doen verdwijnen. Maar dat is maar voor even. Daarna ademt het lichaam via de luchtwegen en de huid opnieuw de geur van verse knoflook uit:

  • wel boet de knoflook aan scherpte in als je de geel-groene scheuten in het teentje verwijdert;
  • en het helpt ook als je door de met knoflook bereide spijzen wat gember mengt.

Essentiële oliën verdrijven knoflookgeur niet permanent

Peterselie en rauwe koffiebonen bevatten essentiële oliën die de knoflookgeur verdrijven. Maar wie wil er nu op rauwe kruiden of koffiebonen knabbelen?

  • veel aangenamer is dan een kauwgom met pepermuntsmaak;
  • bovendien werken de essentiële oliën van planten maar tijdelijk tegen slechte adem. 

Maar hoe dan ook. Er is niet echt een middel dat permanent tegen knoflookadem werkt. Want zoals al opgemerkt, de ingrediënten van knoflook worden ook uitgescheiden door de huid.

Citroen helpt ook tegen de reuk van knoflook

Verwerk je vers geperste knoflook onmiddellijk met vers geperst citroensap, olijfolie en kruiden tot een heerlijke salade-dressing? Dan verspreidt je geen knoflookgeur uit de mond of uit de poriën. En die dressing is bovendien heerlijk en supergezond.


Knoflookgeur vermijden: twee laatste tips

En wie knoflookgeur zoveel mogelijk wil vermijden, krijgt nog twee laatste tips. Daarbij maak je gebruik van het knoflookaroma maar je eet de knoflook niet:

  • bak de gesnipperde knoflook in olijfolie en verwijder de knoflook daarna weer. Zo smaakt bijvoorbeeld de spaghetti net zo goed en de reuk blijft beperkt;
  • of dompel de geplette teentjes korte tijd in komkommerwater en neem ze er dan weer uit.