Moet je nuchter zijn voor bloed prikken?

In een vorige bijdrage was aangegeven dat je niet per se nuchter hoeft te zijn voor een urinemonster bij de dokter. Terecht kwam toen de vraag van een lezer: en hoe zit dat dan met bloed prikken? Om maar gelijk met de deur in huis te vallen:  ja, dan kan het verhaal er enigszins anders uitzien.

Bloed prikken bij een routinecontrole

Ga je voor een routinecontrole naar de huisarts?

  • dan wil die onder andere weten hoe hoog je bloedsuikerwaarde is in nuchtere toestand. Die waarde heeft hij nodig om voortekenen van diabetes mellitus te vinden. 
  • als je nuchter bent kan hij bovendien uit je bloedwaarden aflezen hoe het met je cholesterolgehalte gesteld is. 
  • voor alle andere bloedwaarden maakt het niet zoveel uit of je vóór het bloed prikken nuchter bleef of een uitgebreid ontbijt hebt genuttigd. De bloedwaarden zijn in beide situaties vrijwel gelijk.

Vetrijke maaltijd kan cholesterolwaarde verstoren

Toch nog een opmerking over de cholesterolwaarde. Een vetrijk ontbijt kan, evenals een laat avondmaal, de cholesterolwaarde danig verstoren. Laat dus absoluut nuchter bloed prikken als de dokter daar expliciet om heeft gevraagd:

  • Een hoog LDL-cholesterol wordt geassocieerd met een verhoogd risico op atherosclerose;
  • dát op zijn beurt verhoogt het risico op een hartaanval of beroerte;
  • evenals de kans op nierbeschadiging door afzetting in de bloedvaten.


Bloed prikken vóór een operatie

Moet je je op het ziekenhuis melden om bloed te laten prikken ter voorbereiding op een operatie? Dan hoef je meestal niet nuchter te zijn. Als dat wel de bedoeling is, zal men je dat vooraf laten weten.

Bloed prikken en medicijngebruik

Trouwens. heeft de huisarts je ontboden om bloed te laten prikken, vraag hem dan ook welke medicijnen je al dan niet moet nemen, want ook pillen kunnen sommige bloedonderzoeken beïnvloeden.


Wat wordt trouwens bedoeld met “nuchter zijn”?

Nuchter zijn betekent concreet:

  • acht tot twaalf uur voor het bloed prikken niet meer eten;
  • water drinken is toegestaan;
  • ook koffie of thee mag je nemen, maar wél absoluut zonder suiker en melk;
  • vruchtensappen, cola of limonade daarentegen zijn verboden. Ze bevatten allemaal suiker en vervalsen het resultaat.

Scheurtje in meniscus behandelen zonder operatie

Hoe artsen een scheurtje in de meniscus behandelen, is afhankelijk van meerdere factoren zoals leeftijd, beroep en pijnklachten van de patiënt. Maar ook van de vraag of we al dan niet met een actieve sporter van doen hebben. Belangrijk: Veroorzaakt een scheurtje in de meniscus geen klachten? Dan is ook geen behandeling nodig.

Wanneer is operatie niet nodig bij scheurtje in de meniscus?

Bij een scheurtje in de meniscus kan operatief ingrijpen in bepaalde gevallen achterwege blijven:

  • het scheurtje in de meniscus is snel ontdekt;
  • de meniscusscheur is relatief klein en glad;
  • en als deze zich op in een goed doorbloede plaats bevindt. 

Dergelijke kleine scheurtjes raken meestal niet aan de eigenlijke meniscus.

Wanneer is operatief ingrijpen wel noodzakelijk?

Daarentegen wordt een chirurgische ingreep bij een meniscusscheur wél noodzakelijk als:

  • de scheur groter van omvang is;
  • die zich niet aan de goed doorbloede binnenzijde van de meniscus bevindt. Want dan kan zo’n scheur niet meer dichtgroeien;
  • en ontstond het letsel aan de meniscus door degeneratieve veranderingen (slijtage) in het gewricht? Dan volstaat een behandeling zonder operatie evenmin. Maar dan kan men bij lichte ongemakken ook nog even afwachten.

Het risico van een versleten knie

Heeft zich aan het kniegewricht een duidelijk zichtbare uitstulping gevormd? Dan kan men het gewricht vóór een operatieve ingreep fixeren en de zwelling doen afnemen. Met een operatie moet rekening worden gehouden als men na enkele maanden nog steeds klachten heeft. Want door aanhoudende dagelijkse belasting kan een scheurtje in de meniscus zelfs vergroten. Dat is zeker niet zonder risico. Het kan in het ergste geval tot een versleten knie (artrose) leiden.


Pijn en overige ongemakken wegnemen

Een afwachtende opstelling bij een meniscusscheur is sowieso zinvol als een operatie niet mogelijk of gewenst is. Voordat überhaupt voor een bepaalde vorm van behandeling wordt gekozen, moet daarom eerst duidelijkheid zijn over:

  • vorm en grootte van de scheur;
  • de gezondheidstoestand van de patiënt;
  • bijkomende schades (zoals schade aan het kraakbeen of de kruisbanden);
  • maar ook over werk en sportieve activiteiten van de patiënt. 

Welke behandeling de voorkeur verdient, zal men van geval tot geval moeten vaststellen. Doorgaans leidt een behandeling zonder operatie bij een meniscusletsel niet tot genezing van het weefsel. Maar het kan pijnklachten en overige ongemakken positief beïnvloeden.

Wakker worden tijdens de narcose

Operatief ingrijpen onder volledige narcose is tegenwoordig een kwestie van routine. Maar er zijn patiënten die tijdens een operatie wakker worden uit de narcose. Een waar gebeurd verhaal uit de praktijk.

Waar gebeurd in de operatiekamer

De maag van anesthesiezuster Petra draaide zich om toen ze de patiënt op de operatietafel de losgelaten pleister op het linker oog weer wilde aanbrengen. Het oog was geopend en de patiënt knipperde ermee. Dat kon toch niet waar zijn bij de hoge narcose-dosis die de flinke man continu kreeg toegediend. Ook niet gezien de bloeddrukwaarden en hartslag die in het groene bereik lagen en die naar de specialist een “goede narcose” suggereerden. Bovendien had men ook spierverslappers ingespoten.

Als de patiënt alles meekrijgt tijdens de operatie

Voorzichtig plakte Petra het oog van de patiënt weer af. Maar de pleister liet even later opnieuw los. Het geopende oog van de patiënt betekende voor haar: “Ik ben wakker. Ik krijg alles mee wat er met me gebeurt.”

Patiënt onder narcose geeft tekens aan verpleegkundige

Petra nam de rechterhand van de patiënt in de hare, hield het linker oog van de patiënt nauwlettend in de gaten en zei: “Als u me nu hoort en begrijpt, knijp dan in mijn hand.” De chirurg naast haar, die net de de bloedvaten van een stuk darm stuk afklemde die hij uit de geopende buik van de patiënt wilde verwijderen, wierp haar vanachter het groene masker een verbaasde blik toe, maar die negeerde ze. Op dat moment nam ze alleen de stevige handdruk in haar rechterhand waar. Ze sprak de man geruststellend toe en riep toen de anesthesist.

Het gebeurt: ontwaken tijdens de narcose

Het is al weer een aantal jaren geleden dat Petra, die tegenwoordig niet meer als narcose-verpleegkundige werkt, getuige was van dit voorval in een groot Nederlands ziekenhuis. Maar vergeten zal ze het nooit. “Het bezorgde me kippenvel”. Je moet het als anesthesiedeskundige zelf een keer ervaren hebben, om te geloven dat het daadwerkelijk kan gebeuren dat patiënten tijdens de narcose ontwaken.

Pijnstillers voorschrijven rijst pan uit

De afhankelijkheid van pijnstillers bij patiënten wordt duidelijk onderschat. Niet altijd zijn pijnstillers nodig maar ze worden steeds achtelozer voorgeschreven.

We worden steeds afhankelijker van pijnstillers

Amerika vertegenwoordigt minder dan vijf procent van de wereldbevolking. Maar het neemt wel tachtig procent van het wereldwijd gebruik aan pijnstillers voor zijn rekening. De farmaceutische industrie produceert er genoeg opiumachtige stoffen om elke Amerikaan een hele maand lang om de vier uur een dosis van vijf gram toe te dienen. Maar ook Europa blijft niet verschoond van een onrustbarende toename van patiënten die afhankelijk zijn van pijnstillers.


Onrustbarende toename gebruik van pijnstillers

Ook in ons land constateert men een toename van opioïde recepten. Feit is dat men opioïden (stoffen met opiumachtige eigenschappen) vaak voorschrijft zonder te letten op de geestelijke toestand van de patiënt. Opioïden zou men eigenlijk niet mogen voorschrijven aan:

  • patiënten met een angststoornis of depressie;
  • mensen die hun psychische problemen verwarren met fysieke ongemakken.

Chronische rugpijn is geen tumorpijn

Bij deze patiënten ontwikkelen voorschrijvende artsen meestal erg veel inlevingsvermogen. Juist daardoor vinden ze het soms moeilijk om hen deze middelen te onthouden.

Achtergronden pijnklachten blijven onbesproken

Ook de dwingende houding van patiënten speelt vaak een rol. Het verleidt artsen ertoe eerder opioïden voor te schrijven dan een goed gesprek met hen aan te gaan. Daarin zou men moeten informeren naar de achtergronden van de klachten. Uiteraard staat pijnbestrijding in het kader van palliatieve zorg hier niet ter discussie. Kankerpatiënten kan op die manier een adequate behandeling voor hun pijnen worden geboden. Maar chronische rugpijn of klachten van het bewegingsapparaat is geen kankerpijn.

Toediening van pijnstillers na een operatie

Het ongebreidelde gebruik van pijnstillers is in de afgelopen jaren ook doorgedrongen tot in de operatiekamer. Want terughoudendheid met betrekking tot pijnbestrijding na een operatie geldt als verouderd. Zonder pijn herstelt men sneller van een ingreep. En de patiënt heeft vaak in eigen hand hoeveel pijnstillers hij zich toedient. Door een simpele druk op de knop doseert hij de door hem gewenste dosis op maat.


Gebruik van verslavende pijnstillers aan banden

De overheid wil het alarmerende gebruik van verslavende pijnstillers aan banden leggen:

  • herhaalrecepten mogen niet langer vanzelfsprekend zijn;
  • patiënten die de middelen gebruiken krijgen een afbouwschema;
  • de focus moet meer komen te liggen op alternatieve vormen van pijnbestrijding.

Opiaten: van arts tot dealer

Met name de afhankelijkheid van opiaten bij patiënten wordt blijkbaar onderschat. Lang niet iedereen heeft ze nodig, maar artsen schrijven ze steeds achtelozer voor:

  • er zijn zwakke opiaten zoals Oxycodon en Tramadol;
  • en sterke zoals Morfine

Verslavende werking van opiaten

Opiaten zijn zeer krachtige middelen in de pijnbestrijding. Ze zijn belangrijk bij de behandeling van acute en zeer heftige pijn. Dat is de reden waarom ze vaak worden gebruikt tijdens operaties. Een wezenlijk probleem bij opiaten is de toenemende tolerantie bij de patiënt:

  • de werking ervan wordt steeds kleiner. Men moet de dosis verhogen om eenzelfde effect te behouden;
  • bovendien ontstaat er lichamelijke afhankelijkheid;
  • en treden er ontwenningsverschijnselen op.

Artsen maken sommige patiënten door het achteloos voorschrijven van steeds hogere doses pijnstillers tot verslaafden. De term “legale dealers” is in dat verband niet geheel vreemd.

Kanttekening: lichtere pijnstillers niet meer vergoed 

Terecht stelt men het toenemend gebruik van zware en verslavende pijnstillers ter discussie. Maar er past ook een kanttekening bij het verhaal. Oorzaak is ook dat zorgverzekeraars lichtere pijnstillers vaak niet meer vergoeden. Dat is dan gebaseerd op de cynische veronderstelling, dat mensen met pijnklachten toch wel zullen dokken.

Roken belemmert wondgenezing

Wonden van niet-rokers genezen meestal beter dan die van rokers. Zo belemmert roken de wondgenezing na een chirurgische ingreep. Dat is vooral aangetoond bij borstoperaties.

Roken belast open wonden

Er bestaan veel fabels over roken. Maar er is één bewering die rokers voor waar kunnen aannemen. Rokers die onder het mes moeten, hebben in vergelijking met niet-rokers slechte papieren:

  • hun wonden genezen slechter;
  • en het komt gemakkelijker tot infecties.

Er is dus alles aan gelegen om voor een operatie tijdig te stoppen met roken.

Onvoldoende bloedtoevoer leidt tot afsterven van weefsel

Dat bleek na een analyse met gegevens van meer dan 180 onderzoeken. Die toonde aan dat het risico op necrose (het afsterven van weefsel) het grootst is. Onvoldoende bloedtoevoer is daar verantwoordelijk voor. Vergeleken met rokers of patiënten die ooit gerookt hebben, lopen niet-rokers de minste kans op wondcomplicaties na een operatie.

Roken voor en na een operatie wordt ontraden

In veel patiënteninformatie raadt men patiënten daarom aan om al enige tijd voor een operatie, maar ook daarna, niet te roken. Over de vraag hoe lang die periode moet duren, bestaan er geen uniforme aanbevelingen. Het varieert van enkele uren tot enkele weken voor en na de operatie. En wie weet, misschien is zo’n ingreep een goede aanleiding om voorgoed van het roken af te komen.


Vooral bij borstoperaties is roken een risicofactor

Een chirurg aan de Universiteit van Kopenhagen publiceerde in 2012 resultaten van vele en gerandomiseerde controle-onderzoeken. Cohortstudies zijn onderzoeken waarbij men personen uit een bepaalde leeftijdscategorie over een reeks van jaren volgt. Uit bedoelde studies bleek het verband tussen:

Het ging in de meeste onderzoeken over borstoperaties, borstverkleiningen of borstreconstructies na een borstamputatie. In vergelijking met niet-rokers lopen rokers een tot 4-voudig verhoogd risico op wondnecrose.