Smoothies minder gezond dan gedacht

smoothiesDagelijks zouden we vijf porties groenten en fruit moeten eten volgens voedingsdeskundigen. Nog niet zo gemakkelijk in de hectiek van alledag. Dan komt de smoothie, een gepureerde mix van vruchten, als geroepen. Uit een flinke beker laten zich met gemak twee porties van de dagelijks aanbevolen hoeveelheid naar binnen werken, beloven veel fabrikanten. Ideaal dus voor gestrest kantoorpersoneel. Maar kunnen smoothies wel echt een volwaardige vervanging van vers fruit zijn?

 

Wat zijn smoothies?

Een smoothie bereid je in een blender uit vruchten en water. Afhankelijk van het type kan je ook nog andere ingrediënten toevoegen. In tegenstelling tot conventionele vruchtensappen bevatten smoothies de volledige vrucht, met uitzondering van schil en pitten. Het gepureerde vruchtvlees wordt daarbij meestal gemengd met sap, zodat de smoothie zijn typische consistentie krijgt. Smoothies zijn fris en fruitig en ze zouden gezond moeten zijn. Maar maakt deze vruchtenmix echt waar wat advertenties ons willen doen geloven?

 

Smoothies bevatten te veel suiker

Smoothies zijn een goed alternatief als er even geen vers fruit beschikbaar is. Maar ze zijn niet geschikt als een permanente vervanging. Britse wetenschappers onderzochten in 2016 kant en klare smoothies uit de supermarkt op hun suikergehalte en vonden gemiddeld 13 gram suiker per 100 milliliter van de drank. De onderzochte smoothies zijn ware suikerbommen. Ter vergelijking: 100 milliliter cola bevat 10,6 gram suiker.

 

Veel waardevolle voedingsstoffen gaan bij de bereiding verloren

Bij de bereiding van een smoothie gaan waardevolle vitaminen, vezels en mineralen verloren, evenals secundaire plantenstoffen. In een appel bijvoorbeeld bevinden zich veel voedingsstoffen direct onder de schil. Een smoothie bevat deze daarom niet. Hoe hoger het aandeel sap in een smoothie, hoe lager het aandeel vezel- en secundaire plantenbestanddelen.

Vers fruit verzadigt beter

Ook de vloeibare samenstelling heeft zo zijn nadelen. We consumeren smoothies als drankjes, hoewel die in termen van voedingswaarde en calorieën eerder op kleine maaltijden lijken. Maar het verzadigingseffect van zo’n vloeibare substantie is laag. Op vers fruit daarentegen, moet goed worden gekauwd. Dat betekent dat het eten langer duurt en men eerder verzadigd raakt. Daarbij speelt natuurlijk ook het volume een belangrijke rol. Vers fruit heeft nu eenmaal meer volume dan een smoothie. Dat vult de maag beter, wat ook bijdraagt aan een verzadigd gevoel. Om die reden vullen vaste vruchten sneller dan een smoothie met eenzelfde hoeveelheid calorieën. Met name bij het volgen van een dieet  is het zinvol om smoothies te laten staan en liever in een appel te bijten.

Kanker houdt van suiker

Kankercellen voeden zich zoals bekend graag met suiker. Dat kwam nog eens nadrukkelijk in het nieuws toen drie kankerpatiënten in het Duitse Bracht (nabij Venlo) in augustus 2016 overleden na toediening van glucoseblokkers tijdens een alternatieve kankertherapie. Maar wetenschappers ontdekten ook dat kankercellen zich met geraffineerde suiker (industrieel geproduceerde vruchtensuiker dus), veel sneller delen en uitzaaien dan met gewone tafelsuiker.

Razendsnelle uitzaaiing van kankercellen door fructose

Onderzoek heeft aangetoond dat, in tegenstelling tot de eerdere aannames, niet alle suikers voor kankercellen even waardevol zijn. Daartoe werden tumorcellen in de alvleesklier (pancreas) tijdens proeven gevoed met fructose en glucose. Het bleek dat de fructose-stofwisseling en de glucose-stofwisseling in bedoelde kankercellen heel verschillend verliepen. Weliswaar gedijen de tumorcellen ook met glucose, maar vooral met behulp van fructose konden zich de kankercellen razendsnel en op een onnavolgbare wijze vermeerderen en uitzaaien in heel het menselijk lichaam.


Zonder fructose geen kankergroei

Het is al langer bekend dat de alvleesklier hard moet werken als er overvloedig glucose in het bloed voor komt. Maar dient zich samen met glucose ook nog fructose aan, dan moet de alvleesklier eens zo hard werken. Misschien is dat wel de reden waarom juist kanker aan de alvleesklier, een van de meeste dodelijke vormen van kanker, door consumptie van fructose een veel grotere omvang krijgt dan alleen door consumptie van glucose.

Kankerpatiënt moet geraffineerde suiker mijden

Kankerpatiënten moeten, ongeacht welk type van kanker hen treft, absoluut geraffineerde suiker (fructose) vermijden. Op die manier wordt niet alleen de kankergroei geremd, maar ook de alvleesklier en de lever worden gespaard, die bij omzetting van fructose immers het meeste werk verrichten. Goedkope siroop in frisdranken en andere industrieel vervaardigde voedingsmiddelen, kunnen wel voor 90 procent bestaan uit fructose. Geraffineerde suikers worden vooral aangetroffen in frisdranken en industrieel vervaardigde voedingsmiddelen als brood, snoep, soep en conserven.

Fructose bezit hogere zoetkracht dan glucose

Het etiket vermeldt als inhoudsstof doorgaans alleen siroop, waarmee meestal industrieel verwerkte glucosestroop wordt bedoeld. Aangezien fructose een veel hogere zoetkracht bezit dan glucose, wordt in de voedingsmiddelenindustrie het glucosegehalte van stroop enzymatisch gereduceerd en tegelijkertijd het fructosegehalte  tot 90 procent verhoogd.

Coca Cola: “Suiker is suiker”

In de VS vonden er al talloze debatten plaats tussen politici, gezondheidsdeskundigen en vertegenwoordigers van de levensmiddelenindustrie, met de vraag of de Amerikanen vooral door consumptie van fructose-rijke maïssiroop alsmaar dikker en zieker zouden worden. Feit is dat een suikerrijke voeding aandoeningen zoals diabetes, hart- en vaatziekten, kanker en beroertes enorm in de hand werkt. Enkele staten (zoals  New York en Californië) hebben al met een belasting op gezoete frisdranken gedreigd om de behandeling van ziekten te financieren die duidelijk het gevolg zijn van een te hoge suikerconsumptie. Amerikaanse drankenproducenten als Coca-Cola zijn uiteraard faliekant tegen de nieuwe fiscale maatregel voor frisdrank en beargumenteren dat met de opmerking: suiker is suiker.

Waarom val ik niet af?

“Ik val gewoon niet af!” Hoe herkenbaar is die verzuchting. Wat doen we niet allemaal voor een goed figuur. Dieet, lichaamsbeweging en nog veel meer? En toch wegen we geen gram minder. Er is doorgaans een aantal verklaarbare redenen waarom je niet afvalt.

Waarom afvallen niet lukt

Je hebt het gevoel qua voeding alles juist te doen. Maar je strijd tegen de overtollige kilo’s levert maar beperkt resultaat op. Sporadische succesjes blijken achteraf toch niet te kloppen. Er is gewoon sprake van stilstand. Wat is de reden dat we niet afvallen?


Het verkeerde dieet

Een verkeerd dieet? Ja, dat bestaat: weinig eten en toch geen resultaat zien. Alleen aan het begin van een dieetkuur vliegen de pondjes eraf omdat het lichaam dan vooral vocht verliest. Er zijn 2 redenen te bedenken voor het uitblijven van succes:

  • doorgaans is een dieet te eenzijdig, waarna meestal een hongerklop volgt waarbij alles gegeten wordt wat juist verboden was;
  • ons lichaam past zich automatisch aan en schakelt over op de “slechte-tijden-modus”. Het weinige wat we eten, wordt gehamsterd en twee keer zo goed opgeslagen. Het resultaat: het wordt steeds moeilijker om die pondjes weer kwijt te raken.

Alcohol is funest

Je eet muizenhapjes en toch komt de wijzer van de weegschaal niet in beweging? Vaak is het dan zaak om dan ook je drinkgedrag eens onder de loep te nemen. Alcohol heeft veel verborgen calorieën. Softdrinks zoals cola, energy-drinks of zoete vruchtensappen zijn overigens geen alternatief. Water, thee en mineraalwater met een sapsmaak daarentegen, zijn perfect!

Een keer zondigen laat zich niet gemakkelijk compenseren

Van tijd tot tijd zondigen is oké. Maar alleen als caloriebommen door veel beweging of een vastendag onschadelijk worden gemaakt. Maar dat is niet zo eenvoudig: Want een hamburger levert toch pakweg 260 calorieën, cheeseburger en een portie frites met curryworst zelfs meer dan 700 calorieën. Dan helpt een uurtje in de fitnessruimte helaas weinig.

Meerdere kleine maaltijden niet altijd een optie

Meerdere kleine maaltijden in plaats van één grote, is in principe niet verkeerd. Maar bij sommige mensen werkt deze strategie niet. Het positieve eraan is, dat we niet rammelen van de honger als we langs de snackbar komen. Maar wie de neiging heeft om te veel te eten en zichzelf niet kan beheersen, die eet met deze methode eerder meer dan minder. In dat geval kan je beter drie keer stevig eten en je tussendoor alleen beperken tot fruit.

Zoetstof werkt averechts

Het klinkt zo simpel: met zoetstof calorieën uitsparen. Helaas is dat een misverstand: de zoete smaak zet aan tot afgifte van insuline voor afbraak van suiker. Maar is er als gevolg van de zoetstof geen suiker aanwezig, dan grijpt de insuline terug op de suikerreserves met als gevolg dat de bloedsuikerspiegel daalt. Het lichaam stuurt dan een alarmsignaal uit voor aanvulling van de suikervoorraad. Je komt door gebruik van zoetstof dus in een vicieuze cirkel terecht. Drink dus in je koffie en thee liever zonder zoetstof!

Is zoetstof gezonder dan suiker?

Gewone witte suiker, ook wel kristalsuiker genoemd, kampt met een slecht imago. Ten onrechte zeggen voedingsdeskundigen. Honing bijvoorbeeld, is niet gezonder dan suiker en de hype met Stevia is ook overtrokken.

Honing niet gezonder dan suiker

Als we bedenken dat suiker en honing metabolisch gezien niet wezenlijk van elkaar verschillen, welke voordelen heeft honing dan eigenlijk? Volgens voedingskundigen is het louter een kwestie van smaak. En de gezondheid dan? Wat is er dan waar van de beweringen dat honing helpt om ontstekingen te verminderen, dat het ons immuunsysteem stimuleert en verlichting biedt bij het hoesten. Wel, er zijn bepaalde honingsoorten waarbij enkele van die effecten werden aangetoond, bijvoorbeeld bij Manuka-honing. Er is ook een aantal onderzoeken die claimen dat honing boven suiker uitstijgende werking bezit. In kringen van bijenhouders kent men daar een haast mystieke betekenis aan toe. Maar met wetenschap heeft dat vaak maar weinig van doen.

Heeft suiker terecht een slechte reputatie?

Puur theoretisch bezien niet. Als een gezond persoon suiker in redelijke hoeveelheden consumeert, is dat niet verkeerd. De glucose die het bevat is de voornaamste brandstof voor het lichaam.

Bruine of witte suiker, wat is gezonder? 

Tussen bruine of witte suiker een onderscheid maken, is volslagen onzin. Het is in beide gevallen hoofdzakelijk sucrose.

Is suiker verantwoordelijk voor ontstaan diabetes? 

In veel levensmiddelen zit te veel suiker, iets wat door consumentenorganisaties keer op keer wordt bekritiseerd. Men kan zich afvragen of een te veel aan suiker wellicht verantwoordelijk is voor de toename van de ziekte diabetes Wel, feit is dat diabetes geen eenvoudig fenomeen is. Suiker veroorzaakt type 2 diabetes niet direct. De trigger is het overgewicht. Maar uiteraard draagt overmatig gebruik van suiker wel bij aan overgewicht. Type 1 diabetes heeft met de consumptie van suiker niets van doen.

En wat is het effect bij kinderen? 

Uiteraard bevatten levensmiddelen voor kinderen eveneens te veel suiker. Type 2 diabetes bij kinderen neemt weliswaar toe, maar is in absolute zin nog altijd vrij zeldzaam. Maar ook hier is diabetes doorgaans een gevolg van extreem overgewicht.

Aspartaam bezit ook slechte reputatie

Aspartaam ​​heeft ook geen bijzondere goede reputatie. Steeds opnieuw is er het vermoeden dat het kanker zou kunnen veroorzaken. Wat is daarvan waar? Anno 2015 onderwerpt de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid EFSA aspartaam aan een nieuw onderzoek. Aanleiding is een Italiaans onderzoek uit het jaar 2010 waarbij muizen na consumptie van aspartaam tumoren ontwikkelden. Een ander onderzoek concludeerde dat dagelijks gebruik van aspartaam het risico op vroeggeboorte verhoogt.

Overigens worden de normen van beide onderzoeken in wetenschappelijke kringen bekritiseerd. Dat het schadelijk voor de gezondheid is om aspartaam ​​en andere zoetstoffen te gebruiken in hoeveelheden die normaal zijn om te zoeten, is nooit wetenschappelijk bewezen. Als men muizen van grote hoeveelheden aspartaam voorziet, die niets te maken hebben met normale consumptie, toont dat volgens veel wetenschappers niet aan wat deze zoetstof werkelijk doet in het lichaam. Maar daar lopen de meningen onder deskundigen over uiteen.

Veroorzaken zoetstoffen hongergevoel? 

Soms wordt verondersteld dat zoetstoffen een insulinepiek veroorzaken wat zou leiden tot een lage bloedsuikerspiegel, maar die theorie is inmiddels weerlegd. Maar het gaat te ver om te stellen dat zoetstoffen dan ook niet hongerig maken want dat is een meer complexe aangelegenheid. Als men ratten de keuze laat tussen gewoon water en water met zoetstof, zullen ze eerst het zoet water drinken. Dat betekent dat de hersenen erop zijn ingesteld om zoet met energierijke voeding te verbinden. Maar de ratten zullen het zoet water links laten liggen als dat niet gevolgd wordt door energierijke voeding. Maar er is geen enkele wetenschappelijk bewijs dat zoetstoffen een hongergevoel veroorzaken.

De nieuwe zoetstof Stevia

Stevia is een natuurlijke zoetstof die een veel sterkere zoetkracht heeft dan suiker, maar ook een bittere bijsmaak. In een door natuurfilosofie gedomineerde samenleving als Nederland, vinden mensen een zoetstof van natuurlijke oorsprong al gauw beter dan aspartaam. Maar dat Stevia, louter vanwege het feit dat het natuurlijk is, voordelen biedt, is puur een kwestie van bijgeloof.

Honing in plaats van suiker?

We gebruiken gemiddeld 115 gram suiker per dag. Dat staat gelijk aan 38 suikerklontjes. Maar leef je met natuurlijke alternatieven zoals honing echt gezonder? Wel het is aangetoond dat de enzymen, mineralen en vitaminen in honing een positieve uitwerking op de gezondheid van de mens hebben.

Bruine suiker

Rietsuiker en bruine suiker zijn net zo schadelijk voor de tanden en bevatten evenveel calorieën als witte suiker. Het onderscheid zit in het feit dat ze niet zo goed gereinigd zijn. Ze bevatten resten van suikerbietensiroop of suikerriet, vandaar de typische karamelsmaak en kleur. Mineralen en vitaminen komen er slechts in kleine hoeveelheden in voor. Ze spelen geen rol van betekenis in de voeding.

Vruchtensuiker

De naam is misleidend: de in de handel verkrijgbare vruchtensuiker wordt niet uit vruchten gewonnen, maar uit glucosestroop. Het maakt even dik als witte suiker en is niet gezonder:

  • vruchtensuiker verdenkt men er zelfs van de bloedvetwaarden te verhogen. Het veroorzaakt vaak maagproblemen;
  • ook geeft vruchtensuiker geen verzadigingsgevoel en dus bestaat het gevaar dat we er te veel van consumeren.

Vruchtensuiker is een zogenaamde suikervervanger die bijvoorbeeld wordt gebruikt om dieetvoeding te zoeten.


Honing

Honing bestaat voornamelijk uit suiker en water en bevat evenveel calorieën als gewone suiker. Niet wetenschappelijk bewezen is de vraag of de enzymen, mineralen en vitaminen in honing een positief effect op de gezondheid van de consument hebben. Wel is honing zeer intens van smaak, zodat kleine hoeveelheden al volstaan om te zoeten. Maar helaas is honing zó kleverig dat die schadelijker is voor de tanden dan gewone suiker. Tenminste als je achteraf je tanden niet poetst.

Heilzame werking van honing

Honing wordt niet alleen gezien als zoetmiddel. Veel natuurgenezers en imkers schrijven aan honing een heilzame werking toe. Maar die genezende werking doe je teniet als je de honing in hete thee of melk doet. Men adviseert om die hete thee of melk eerst lauw te laten worden en dan pas een lepel honing erdoor te roeren. Pas dan is honing een weldaad voor je keel.

Siroop en diksap

Ingedikt sap uit appelen en peren heeft een hoog gehalte aan natuurlijk vruchtensap en het is zoeter dan suiker. Veel diksapconcentraten en siropen (bijvoorbeeld ahornsiroop) bevatten weliswaar mineralen, maar slechts in zeer kleine hoeveelheden.


Het beste alternatief: minder suiker

Worden alternatieve zoetmiddelen verkregen uit natuurlijke producten zoals suikerriet of suikerbieten? Dan onderscheiden ze zich dus nauwelijks van gewone suiker. Zo zijn bijvoorbeeld suikerconcentraten van vruchten of vruchtensappen niet gezonder, maar even schadelijk voor de tanden. En ze maken even dik als suiker. Wie zijn lichaam een plezier wil doen, moet dus minder suiker gebruiken.