Verstandskiezen: wel/niet laten trekken?

Niet prettig maar soms noodzakelijk: het laten trekken van verstandskiezen. Want verstandskiezen veroorzaken vaak problemen. Toch is het niet altijd raadzaam om ze te laten trekken.

Verstandskiezen uit voorzorg verwijderen?

Naar de tandarts gaan, is voor velen een verschrikking. Veel patiënten met pijnklachten doen dat pas wanneer alle gangbare pijnstillers het hebben laten afweten. Maar ook het besluit om een verstandskies te laten trekken, is lastig. Vooral als de patiënt geen klachten heeft. Je kan je afvragen of het zinvol is om een verstandskies uit voorzorg te verwijderen. Die vraag is zelfs in vakkringen erg omstreden. Het kan van geval tot geval verschillen volgens kaakchirurgen.

Wanneer moet je verstandskiezen laten trekken?

Vast staat wel dat verstandskiezen moeten worden getrokken wanneer bepaalde aanwijzingen aanwezig zijn:

  • Daarbij kan worden gedacht aan pijn, die aanwijsbaar met de kies in verband staat; 
  • Of een chronische infectie. Die kan ontstaan als de verstandskies, zich doorgaans achter in de mondholte bevindend, maar gedeeltelijk doorbreekt;
  • Cariës of tandbederf kan een een andere reden zijn, evenals de aanwezigheid van cysten, met vloeistof gevulde holtes, die zich ongemerkt in het kaakbeen uitbreiden en die de verstandskies kunnen aantasten. Niet bepaald een prettige aangelegenheid.


Plaats maken door het trekken van verstandskiezen

Bij een derde van alle patiënten die de tandarts bezoekt in verband met problemen aan verstandskiezen, gaat het om noodgevallen. De meesten van hen komen komen pas met acute pijnklachten, terwijl de gebruikelijke pijnstillers falen. Toch zijn veel tandartsen erop tegen om verstandskiezen standaard weg te halen. Elke verwijdering moet individueel bekeken worden. Toch trekken veel orthodontisten verstandskiezen standaard voor het begin van een behandeling, in de veronderstelling dat het voordelen biedt bij de verschuiving van tanden na een tandheelkundige correctie. Maar dat argument is nooit wetenschappelijk bewezen.

Onze voorouders hadden bredere kaken

Zoals hiervoor al opgemerkt, is cariës vaak een reden om verstandskiezen te laten verwijderen.  De meeste patiënten hebben het probleem dat doorbrekende verstandskiezen geen plaats hebben. Dat was niet altijd zo. Onze voorouders hadden bredere kaken. Ze moesten veel meer kauwen: granen, vezelrijke producten en grote stukken vlees. Dit stimuleerde volgens evolutiebiologen de kaakgroei en creëerde veel ruimte voor de tanden.

Kiespijn: wat te doen?

Kiespijn kan vele oorzaken hebben, oorzaken die ook van invloed zijn op de vraag wat je ertegen kan doen. Om een ​​eerste indicatie van het probleem te krijgen, moet je nauwkeurig observeren hoe zich die kiespijn gedraagt.

Hoe uit zich de pijn?

Om kiespijn effectief te kunnen bestrijden moet je die zorgvuldig observeren. De aard van de pijn van geval tot geval verschillen:

  • Op welke momenten treedt de pijn op?
  • Wordt de pijn door bepaalde gedragingen versterkt of verzacht?
  • Is er sprake van een doffe zeurende pijn?
  • Of is die eerder hevig en stekend van aard?

Waardoor wordt kiespijn veroorzaakt?

Kiespijn ontstaat ​​meestal wanneer de tandzenuw wordt geïrriteerd. Normaal gesproken ligt die zenuw goed beschermd in de tand, omgeven door tandbeen en ingebed in het intacte pulpa (levend tandweefsel). Maar diverse aandoeningen kunnen ertoe leiden dat de beschermende structuren van de tandzenuw worden aangevallen en er defecten ontstaan. Mogelijke oorzaken van kiespijn zijn:

Ook ontsteking van het kaakbot of functionele problemen van het kaakgewricht kunnen leiden tot ernstige kiespijn.

Huismiddelen tegen acute kiespijn

In principe dien je bij het optreden van kiespijn zo snel mogelijk een tandarts te raadplegen. Bij langer aanhoudende kiespijn bestaat immers het risico van tandverlies als een geschikte behandeling van het oorzakelijke probleem ontbreekt. Maar wat kun je doen in geval van kiespijn wanneer een bezoek aan de tandarts even niet mogelijk is? Wel, er bestaat een aantal goed werkzame huismiddelen die de kiespijn ten minste tijdelijk kunnen verlichten.

Kauwen op rozemarijnblaadjes

Veel patiënten zweren ingeval van acute kiespijn bij het gebruik van gedroogde rozemarijnblaadjes. Het kauwen daarop kan een verzachtende invloed op de tandzenuw hebben.

De verzachtende werking van kruidnagel

Ook kruidnagelolie heeft even een milderend effect op geïrriteerde tanden. Het kan gemakkelijk op de tand worden aangebracht met een wattenstaafje of een doekje. Ook kruidnagel die tussen de pijnlijke tanden wordt aangebracht kan tijdelijk helpen tegen kiespijn.

Gorgelen met verdunde tea tree olie 

Wat je ook kan doen in geval van kiespijn is het spoelen van de mond met ietwat zoete klaver, die moet worden opgelost in ongeveer een halve liter water. Ook meerdere malen per dag gorgelen met verdunde tea tree olie doet de kiespijn verminderen en kan het leed tijdelijk verlichten.

Wanneer naar de tandarts met kiespijn?

Voor langer aanhoudende kiespijn moet dringend een tandarts worden geraadpleegd omdat het onderliggende probleem in sommige gevallen snel onherstelbare schade kan toebrengen.

Gaatjes vullen

De opgave van de tandarts bestaat er vooral uit om eerst de oorzaak voor het ontstaan ​​van de kiespijn te achterhalen en dan te beslissen wat eraan te doen is. Ligt de oorzaak van de tandpijn in de tandstructuur, dan moet in de regel worden gestart met een cariëstherapie. De tandarts verwijdert bij zo’n behandeling aangetaste delen van de tand volledig met de boor en zal het daardoor ontstane gat met geschikt vulmateriaal afsluiten.

Wortelkanaalbehandeling

Bij cariës, die al tot ver tot in het tandbeen is doorgedrongen of reeds delen van het pulpa heeft vernietigd, volstaat een eenvoudige vulbehandeling in de regel niet meer.

In deze gevallen zal de tandarts een röntgenfoto van de getroffen tand maken en op basis daarvan te beslissen wat er gedaan moet worden. In de meeste gevallen draait dat uit op een zogenaamde wortelkanaalbehandeling, waarbij de defecte tandwortel volledig wordt verwijderd. Uiteindelijk wordt de pulpa-ruimte gereinigd met speciale antibacteriële en ontstekingsremmende spoeloplossingen.

Doorgaans zal de tandarts de betrokken tand dan provisorisch dichtmaken en hem ongeveer drie of vier dagen de tijd geven om te genezen. Pas daarna kan worden beoordeeld of vullen van het wortelkanaal kans van slagen heeft en de tand kan worden behouden.

Hoe een afgebroken tand bewaren?

Een afgebroken tand. Wat nu? Ja, het gebeurt sneller dan je denkt. Je valt, bijt op iets hards of botst onverwachts tegen niemand aan. Ook gebeurt het regelmatig dat tijdens het sporten een stukje van een tand of zelfs een hele tand afbreekt. Ga in zo’n geval altijd op zoek naar het verloren deel en meld je vervolgens zo snel mogelijk bij een goede tandarts. Mits goed geconserveerd kan je tanden zo tot 48 uur bewaren zonder dat de kans op aangroei vermindert.


Afgebroken tand niet reinigen of laten uitdrogen

Belangrijk is dat je de tand of het afgebroken stukje niet reinigt of laat uitdrogen!

  • Bewaar de tand absoluut niet in alcohol of in een desinfecterend middel;
  • Het is het beste om de (tand)rest in een beetje halfvolle melk of gewoon in de mond te bewaren.

Tand bewaren in een tandredbox (Dentosafe)

Als de tand volledig is afgebroken, dus inclusief de wortel, bewaar die dan in een speciaal daarvoor bestemde tandredbox. Als die niet beschikbaar is, kan je die onmiddellijk in een apotheek of tandartspraktijk kopen. De dentosafe is gevuld met een speciale voedingssubstantie waarin de cellen van het tandwortelvlies intact blijven.


Tandarts kan uitgevallen tand vaak terugzetten

In veel gevallen kan de tand dan nog worden gered of kan op zijn minst het ontbrekende stuk weer worden aangelijmd. Een uitgevallen tand kan de tandarts terugzetten en verbinden met zijn buurtanden of -kiezen. In de regel groeit de tand dan vanzelf weer aan. Het maakt daarbij niet uit of een kies of snijtand is afgebroken. En als dat niet meer mogelijk is, zijn er tal van methoden om de schade te herstellen. Bijvoorbeeld met een tandvulling.

Ga zo snel mogelijk naar de tandarts

Wanneer een tand is afgebroken, moet je zo snel mogelijk naar de tandarts gaan. Vond het ongeluk niet tijdens normale kantooruren plaats, benader dan de dienstdoende tandarts via het spoednummer. Geef de tandarts alle informatie die hij nodig heeft om de afgebroken tand weer te fixeren. Belangrijk : maak je geen zorgen en blijf kalm.