Groene tomaten: eetbaar of giftig?

groene tomatenGroene tomaten mag je niet eten  omdat ze het giftige Solanine bevatten. Dat weet ieder van ons. In sommige streken beschouwt men ze echter als  een ware lekkernij. Hoe giftig zijn groene tomaten eigenlijk?

Solanine tegen vraatzuchtige vijanden

Onrijpe tomaten bevatten de giftige stof Solanine, een substantie die planten inzetten als verdediging tegen vraatzuchtige vijanden. Groene tomaten zijn daarom giftig en je mag ze pas oogsten wanneer ze helemaal rijp en rood gekleurd zijn. Althans dat is het gebruikelijke standpunt onder tuiniers. Maar veel mensen vragen zich af of ze toch eetbaar zijn. In sommige streken worden groene tomaten en jam van groene tomaten zelfs als ware delicatessen beschouwd. Hoeveel gif zit er eigenlijk in groene tomaten en welke effecten kan het hebben als je ze eet?

De beschermende mechanismen van onrijpe vruchten

Als het in de plantenwereld erom gaat zich te beschermen tegen roofdieren, nemen met name vruchtdragende planten speciale voorzorgsmaatregelen. Bij tomaten zijn dat middelen als camouflage en een chemische cocktail. Onrijpe tomaten zijn groen en vallen daardoor moeilijker op tussen de bladeren van de plant. Pas als de vruchten en de zaden erin genoeg gerijpt zijn en kunnen zorgen voor de voortplanting van de tomaat, kleuren ze rood of geel. Ook in het binnenste van de vrucht gebeurt er van alles tijdens het rijpingsproces. Groene tomaten bevatten de giftige stof Solanine die zorgt voor een afstotende bittere smaak. Worden de onrijpe vruchten desondanks in grote hoeveelheden gegeten, dan dienen zich al snel vergiftigingsverschijnselen aan.

 

Groene tomaten bevatten het giftige alkaloïde Solanine

Solanine behoort tot de alkaloïden. Deze chemische groep omvat enige duizenden werkstoffen, die meestal als verdediging in planten voorkomen. Daartoe behoren bijvoorbeeld ook stoffen als Colchicine, Strychnine of Morfine. In kleine doses van enkele milligram vinden veel van deze stoffen toepassing in de geneeskunde. Gevaarlijk wordt het pas als men planten die deze stoffen bevatten, in grotere hoeveelheden consumeert.

Hoe giftig zijn groene tomaten eigenlijk?

Aangezien alleen groene tomaten Solanine bevatten, bestaat er alleen bij de consumptie dáárvan gevaar van vergiftiging. Bij volwassenen manifesteren zich de eerste ernstige vergiftigingsverschijnselen wanneer zij ongeveer 200 milligram Solanine innemen. Je kan daarbij denken aan:

  • duizeligheid;
  • ernstige ademnood;
  • maagklachten;
  • of diarree

Bij grotere hoeveelheden lijdt ook het centrale zenuwstelsel schade, wat leidt tot krampen en verlamming. Een dosis van ongeveer 400 milligram wordt als dodelijk beschouwd.

Afschrikkende bittere smaak van groene tomaten

Groene tomaten bevatten ongeveer 10 tot 32 milligram Solanine per 100 gram. Je moet bij de hoogste concentratie dus al 625 gram onrijpe tomaten rauw eten om ernstige vergiftigingsverschijnselen op te roepen. Maar omdat Solanine erg bitter smaakt, is het zeer onwaarschijnlijk dat je een dergelijke hoeveelheid zal consumeren.

De risico’s bij halfrijpe tomaten

Bij halfrijpe tomaten, tomaten die op het punt staan om rijp te worden, bevatten slechts 2 milligram Solanine per 100 gram. Je zou dus 10 kilo van dergelijke tomaten moeten eten voordat het gevaarlijk wordt. Overigens hoeven half rijpe tomaten niet op de composthoop te belanden. Je kan ze bij temperaturen van pakweg 18 à 20 graden prima laten narijpen.

 

Hoeveel Solanine bevatten rijpe tomaten?

Als de tomaten helemaal rijp zijn, bevatten ze nog maar 0,7 milligram per 100 gram. Dat zou betekenen dat je ongeveer 29 kilo rijpe tomaten moet consumeren om in de buurt van merkbare vergiftiging te komen.


 

Groene tomaten als delicatesse

Vanwege de afschrikkende bittere smaak en de relatief lage concentratie in halfrijpe tomaten, is het onwaarschijnlijk dat onbedoelde vergiftiging door Solanine zal optreden. In sommige streken worden groene tomaten zelfs zoet/zuur ingemaakt of wordt er jam van gemaakt. Maar die producten moeten  we met de nodige terughoudendheid gebruiken. Solanine is immers hittebestendig. En de bittere smaak wordt verhuld door suiker, azijn en specerijen. Vooral bij de variant van ingemaakte tomaten gaat men ervan uit dat er nog steeds 90 procent van de Solanine aanwezig is. Dat kan al met verteerde hoeveelheden van 100 tot 150 gram leiden tot vergiftigingsverschijnselen.

Rijpe tomaten zijn zeer gezond

Zodra tomaten hun volledige rijpheid hebben bereikt, zijn ze niet alleen vrij van gif, maar ook heel gezond. Ze bevatten veel kalium en vitamine C, en zijn bovendien calorie-arm (slechts 17 calorieën per 100 gram). Van bijzonder waarde is echter de stof lycopeen, dat de rijpe tomaat zijn intense rode kleur geeft. Het behoort tot de carotenoïden en wordt beschouwd als een radicalenvanger. Er wordt verteld dat het risico op hart- en vaatziekten, prostaatkanker, diabetes mellitus, osteoporose en onvruchtbaarheid erdoor wordt verminderd. En volgens onderzoeken verbetert de dagelijkse inname van 7 milligram ook bepaalde functiestoornissen van lymf- en bloedvaten bij hartpatiënten.

Plaats een reactie